آشنایی با انواع بورس ها


آشنایی با انواع معاملات در بورس کالا

تمامی داد و ستد ها در بورس کالا در قالب قراردادهای استاندارد شده انجام می گیرد ؛ قرارداد های نقدی ، سلف ، نسیه و آتی ، اختیار معامله ، سلف استاندارد ، صندوق های کالایی و سپرده کالایی انواعی از قرارداد هایی هستند که روزانه در بورس کالا معامله می شوند . با شرکت در این وبینار ضمن آشنایی با انواع معاملات در بورس کالا ، با کاربرد آنها در تحلیل بازار های مختلف را نیز آشنا خواهید شد

توضیحات

چنانچه با قوانین و مقررات و طریقه ثبت نام در دوره ها و وبینارهای سایت دنیای مالی آشنا نیستید اینجا کلیک کنید تا به صفحه راهنما هدایت شوید.

بورس کالا بازاری است متشکل و سازمان یافته که در آن به طور منظم کالاهای معین با روش‌هایی از قبل تعریف شده مورد معامله قرار می‌گیرند. در این بازار تعداد زیادی عرضه‌کننده و خریدار از طریق کارگزاران اقدام به معامله می‌کنند، در حال حاضر بورس کالا در ایران در چند حوزه فعالیت دارد که البته در حال گسترش در حوزه‌های دیگر نیز است.

تمامی داد و ستد ها در بورس کالا در قالب قراردادهای استاندارد شده انجام می گیرد ؛ قرارداد های نقدی ، سلف ، نسیه و آتی ، اختیار معامله ، سلف استاندارد ، صندوق های کالایی و سپرده کالایی انواعی از قرارداد هایی هستند که روزانه در بورس کالا معامله می شوند . با شرکت در این وبینار ضمن آشنایی با انواع معاملات در بورس کالا ، با کاربرد آنها در تحلیل بازار های مختلف را نیز آشنا خواهید شد

سرفصل های وبینار

› آشنایی با انواع بازار های بورس کالا شامل بازار فیزیکی، بازارمالی و بازارمشتقه

معرفی بورس انرژی

شرکت بورس انرژی (سهامی عام) بر اساس قانون بازار اوراق بهادار جمهوری اسلامی ایران مصوب آذرماه ۱۳۸۴ مجلس شورای اسلامی تاسیس و در تاریخ ۱۷/۰۴/۹۱ تحت شماره ۴۲۸۰۰۲ در اداره کل ثبت شرکت ها و موسسات غیر تجاری به ثبت رسید و فعالیت های عملیاتی خود را در زمینه انجام معاملات نقدی، قرارداد سلف موازی استاندارد، قراردادهای آتی و اختیار معامله و به منظور مرتفع سازی نیازهایی چون خرید و فروش منابع انرژی، تامین مالی برای تولیدکنندگان و تامین منابع انرژی برای توزیع کنندگان و مصرف کنندگان، از اوایل خرداد ماه همان سال آغار نمود.

موقعیت استراتژیک ایران به عنوان دارنده یکی از بزرگترین ذخائر و منابع هیدروکربوری جهان و بزرگترین کشور تولید کننده نفت و گاز و جهت گیری سند چشم انداز ۱۴۰۴ به سوی ارتقاء جایگاه جمهوری اسامی ایران به اولین کشور منطقه از ابعاد مختلف اقتصادی، سیاسی، و… موجبات تاسیس بازاری متشکل جهت کشف قیمت و معامله حامل های انرژی و خاصه نفت و برق را از طریق تاسیس شرکت بورس انرژی به عنوان چهارمین بورس کشور فراهم آورد. بورس انرژی دارای سه بازار فیزیکی، مشتقه و فرعی است. بازار فیزیکی دربرگیرنده سه تابلوی برق، نفت و گاز و سایر حامل های انرژی و بازار مشتقه شامل سه تابلوی قرارداد سلف موازی استاندارد، قرارداد آتی و قرارداد اختیار معامله می باشد. پذیرش کالاها در بازار فیزیکی بسته به آنکه آن ها در گروه اصلی یا مشابه قرار بگیرند توسط هیات پذیرش و یا کمیته عرضه صورت می پذیرد. شایان ذکر است که شرکت بورس انرژی، با ایجاد بازار فرعی، بستری مناسب را برای معامله کالاهای خارج از گونه و تک محموله ای نیز ایجاد کرده است. در حال حاضر اوراق بهادار مبتنی بر کالا )از جمله قرارداد سلف موازی استاندارد( در بازار مشتقه بورس انرژی، بر روی دارایی های پایه ای صادر می شود که در بورس مورد پذیرش قرار گرفتند یا دارای بازار نقدی قوی هستند.

موضوع فعالیت بورس انرژی

موضوع فعالیت شرکت طبق مفاد ماده ۳ از فصل دوم اساسنامه، به شرح ذیل است:

  • تشکیل، سازماندهی و اداره بورس انرژی به صورت متشکل، سازمان یافته و خود انتظام به منظور انجام معاملات کالاهای پذیرفته شده و اوراق بهادار مبتنی بر کالای پذیرفته شده توسط اشخاص ایرانی و غیر ایرانی مطابق قانون و مقررات.
  • پذیرش کالاها و اوراق بهادار مبتنی بر آن مطابق قانون و مقررات.
  • تعیین شرایط عضویت برای گروه های مختلف از اعضا، پذیرش متقاضیان عضویت، وضع و اجرای ضوابط حرفه‌ای و انضباطی برای اعضا، تعیین وظایف و مسئولیت های اعضا، نظارت بر فعالیت آن‌ها و تنظیم روابط بین آن‌ها مطابق قانون و مقررات.
  • فراهم آوردن شرایط لازم برای دسترسی منصفانه اعضا به منظور انجام معاملات کالاها و اوراق بهادار مبتنی بر کالای پذیرفته شده مطابق قانون و مقررات.
  • همکاری و هماهنگی با نهادهای مالی، شرکت ها، ارگان ها و سازمان‌هایی که بخشی از وظایف مربوط به داد و ستد کالاهای پذیرفته شده و اوراق بهادار مبتنی بر کالای پذیرفته شده یا انتشار و پردازش اطلاعات مرتبط با بورس انرژی را به عهده دارند از جمله شرکت های سپرده‌گذاری مرکزی اوراق بهادار و تسویه وجوه.
  • تبادل به موقع اطلاعات بین شرکت و سایر نهادهای متولی بازار فیزیکی انرژی از جمله مدیریت شبکه برق ایران، شرکت ملی نفت ایران و شرکت ملی گاز ایران در چارچوب مقررات مصوب سازمان.
  • انجام تحقیقات،آموزش و فرهنگ‌سازی مرتبط با فعالیت بورس انرژی به منظور تسهیل، بهبود و گسترش داد و ستد در بورس انرژی.
  • همکاری با بورس¬های دیگر در ایران و خارج از ایران به منظور تبادل اطلاعات و تجربیات، یکسان سازی مقررات و استانداردها جهت تسهیل انجام مبادلات برون مرزی.
  • نظارت بر حسن انجام معاملات کالاهای پذیرفته شده و اوراق بهادار مبتنی بر کالای پذیرفته شده در بورس انرژی.
  • تهیه، جمع آوری، پردازش، انتشار یا اعلام اطلاعات مربوط به سفارش ها و معاملات کالاهای پذیرفته شده و اوراق بهادار مبتنی بر کالای پذیرفته شده طبق قانون و مقررات.
  • نظارت بر عرضه کنندگان کالاهای پذیرفته شده در بورس انرژی و داد و ستدکنندگان اوراق بهادار مبتنی بر کالاهای پذیرفته شده مطابق قانون و مقررات.
  • پذیرش انبارها، نظارت بر فعالیت آن ها و انجام عملیات مربوط به انبارها که در جهت داد وستد معاملات در بورس انرژی انجام می شود.
  • اجرای سایر وظایفی که مطابق قانون و مقررات بعهده شرکت گذاشته شده یا خواهد شد.

ماموریت، چشم انداز و اهداف بورس انرژی

بورس انرژی به منظور ایجاد بازاری شفاف، کارآ، با نقدشوندگی و رقابت آشنایی با انواع بورس ها پذیری بالا و به جهت رفع انحصار و کشف عادلانه قیمت حامل های انرژی در سال ۱۳۹۱ تاسیس شد. در این راستا، شرکت برآن است تا به مرجعی برای کشف قیمت حامل های انرژی در منطقه خاورمیانه مبدل شود. از اینرو، شرکت بورس انرژی با نظر به ماموریت و چشم انداز سازمانی مذکور، دارای اهدافی به شرح زیر است:

  • ارتقاء جایگاه و کارکردهای بورس انرژی برای ذینفعان
  • بکارگیری رویه های موثر جهت حفظ سلامت بازار و صیانت از حقوق ذینفعان
  • طراحی ابزارها و محصولات جدید با توجه به نیازهای ذینفعان و اقتضائات محیطی
  • تجهیز بهینه منابع فیزیکی و توسعه مستمر سرمایه های انسانی
  • ارزش آفرینی و تامین منافع سهامداران
  • تعامل و همکاری موثر با نهادهای فعال در بازارهای مالی

مزایای خرید و فروش در بورس انرژی

  1. بخشودگی ده درصد(۱۰%) از مالیات بر درآمد حاصل از فروش کالاهای پذیرفته شده در بورس¬های کالایی
  2. معافیت مالیاتی معاملات قراردادهای آتی
  3. عدم نیاز به برگزاری مناقصه و مزایده برای خرید و فروش کالاهای پذیرفته ¬شده در بورس¬های کالایی توسط وزارت خانه¬ها و دستگاه¬های دولتی و عمومی و دستگاه¬های اجرایی
  4. خروج کالای پذیرفته شده در بورس را از نظام قیمت¬گذاری
  5. ایجاد بازاری قانون¬مند و سازمان¬یافته جهت تسهیل داد و ستد کالاها؛
  6. کشف شفاف قیمت کالاها بر اساس تعامل و تقابل عرضه و تقاضا و نیاز بازار

سرمایه و ترکیب سهامداران بورس انرژی

طبق مفاد بندهای ۸ و ۹ اساسنامه، سرمایه شرکت مبلغ ۲۰۰ میلیارد ریال می باشد که به ۲۰۰ میلیون سهم عادی هزار ریالی با نام تقسیم و تمام آن به صورت نقدی پرداخت شده است. سهامداران شرکت به سه دسته: نهادهای مالی، تولید کنندگان و سایر فعالان مربوط به بورس و انواع کالاهای قابل پذیرش در بورس انرژی و سایر اشخاصی که جزء دسته های اول و دوم نیستند، تقسیم شده اند. حداکثر درصد سهام متعلق به آشنایی با انواع بورس ها هریک از دسته های اول و دوم به ترتیب ۶۰ و ۲۰ درصد بوده که توسط سازمان بورس و اوراق بهادار تعیین شده است. به علاوه هر شخص در هر زمان، به طور مستقیم یا غیر مستقیم حداکثر ۲٫۵ درصد از سهام شرکت را می تواند در مالکیت خود داشته و بر اساس ماده ۱۲ اساسنامه شرکت بورس انرژی، تنها در درون دسته سهامداری خود، می تواند اقدام به نقل و انتقال سهام نماید )مگر با تصویب هیات مدیره سازمان).

معرفی سایت TSETMC (سایت مدیریت فناوری بورس تهران)

مهم ترین سایت در حوزه بازار سرمایه سایت TSETMC است. این نام که برگرفته از عبارت Tehran Securities Exchange Technology Management Co می‌باشد، معرف سایت مدیریت فناوری بورس تهران است. این سایت دیده بان بازار بورس است که زیرنظر سازمان بورس و اوراق بهادار تهران فعالیت میکند.

هدف سایت TSETMC اطلاع رسانی لحظه‌ای و با کیفیت به سرمایه‌گذاران و کلیه فعالان بازار سرمایه است.

در ساعاتی که بازار معاملات باز است تمامی اطلاعات سایت ثانیه به ثانیه به‌روزرسانی می‌شود.

در این سایت هر نماد بورسی یک صفحه دارد که اطلاعات قیمتی، معاملاتی، بازده هر سهم و نمودار قیمت آن را نمایش میدهد.

ما در مقاله پیش‌رو به توضیح کامل بخش های این سایت می پردازیم.

سایت tsetmc چیست

خانه

به محض ورود به سایت TSETMC شما وارد صفحه‌ای به عنوان خانه سایت می‌شوید.

دراین صفحه شما دو بخش بورس اوراق بهادار تهران و فرابورس ایران را مشاهده میکنید. نخست بخش شاخص های منتخب است. در این بخش شما اطلاعات شاخص های مهم از جمله شاخص کل، شاخص قیمت، شاخص هم وزن و… را میبینید. اطلاعاتی مثل مقدار، تغییر، درصد تغییر، بیشترین و کمترین مقدار تغییر هر شاخص در یک روز کاری بازار.

سایت رسمی tsetmc

هردو بخش بورس اوراق بهادار تهران و فرابورس ایران اطلاعات نمادهای پر تراکنش هر روز را نشان میدهد. اطلاعاتی از قبیل قیمت پایانی، قیمت آخرین معامله، درصد تغییر قیمت در یک روز.

در سمت راست هر دو بخش چکیده‌ای از اطلاعات مهم یک روز کاری بازار، وضعیت بازار( باز یا بسته بودن)، شاخص ها و اطلاعات نمادهایی که در آن روز بیشترین تاثیر را در بازار داشته‌اند نشان داده شده است.

بورس اوراق بهادار تهران

بخش بورس اوراق بهادار تهران خود از چند زبانه تشکیل شده است.

اولین زبانه همان بخش در یک نگاه است که اطلاعاتی مثل وضعیت بازار، شاخص کل، اطلاعات قیمت، حجم معاملات، اطلاعات نماد های پرتراکنش سهام شرکت های پذیرفته شده در بورس (که به طور رسمی در بورس پذیرفته شده‌اند) را نمایش میدهد.

زبانه های دیگر اطلاعات شاخص ها (شاخص کل، هم وزن، آزاد شناور، شاخص صنعت و…) اوراق مشتقه، اوراق بدهی و اختیار معامله را از لحاظ ارزش بازار، قیمت پایانی، قیمت معامله، حجم معاملات نشان میدهند.

در زبانه قیمت ها چند نمونه از نمادهایی که بیشترین افزایش و کاهش قیمت را طی یک روز معاملاتی پشت سر گذاشته اند میبینیم. زبانه عرضه و تقاضا نمادها با بیشترین عرضه و تقاضا در یک روز معاملاتی نشان داده می‌دهد. در زبانه نمادهای مشمول تعلیق هم نام این نمادها و اختصاری از دلیل تعلیق آن ها را مشاهده میکنید.

سایت tsetmc بورس

فرابورس

بخش فرابورس سایت TSETMC شامل زبانه هایی شبیه به بخش بورس و زبانه هایی مربوط به بازار پایه و شرکت های کوچک و متوسط است.

فرابورس، بورس انرژی، بورس کالا سه مورد از دیگر بازار های بورس فعال در ایران هستند. اگر با این بازارها آشنا نیستید، مقاله انواع بورس در ایران را مطالعه کنید.

فرابورس سایت tsetmc

بازار پایه خود از سه بخش زرد، نارنجی و قرمز تشکیل شده است. فرق بین این بازارها در دامنه نوسان آن هاست. براساس آخرین تغییرات مصوب از سوی سازمان بورس دامنه نوسان قیمت در نمادهای تابلو زرد بازار پایه فرابورس ایران مثبت ۳ درصد و منفی ۲ درصد ، در تابلوی نارنجی، دامنه نوسان انجام معاملات مثبت و منفی ۲ درصد و در تابلوی قرمز، مثبت و منفی ۱ درصد است

زبانه‌ی شرکت های کوچک و متوسط به دو بخش رشد و دانش بنیان دسته بندی می‌شود که در هر کدام اطلاعات نماد های پربیننده نمایش داده شده است.

بورس انرژی

بورس انرژی بازار حامل های انرژی از نوع نفت، گاز، برق و سایر حامل ها و مشتقات آن ها است. در زبانه های مختلف این بخش اطلاعات بازار فیزیکی، بازار برق، بازار سایر اوراق بهادار، سلف استاندارد و سامانه مظنه‌یابی را مشاهده میکنید.

در بخش سلف استاندارد میتوانید اطلاعات قیمتی و معاملاتی سلف های موازی را ببینید.

سامانه مظنه‌یابی سامانه‌ای برای مضنه‌یابی عرضه های پیش‌رو و عرضه های تازه انجام شده است.

بورس انرژی سایت tsetmc

شبکه کدال

کدال یکی از مهم‌ترین سایت های اطلاع رسانی در حوزه مالی است. نام این سایت برگرفته از عبارت Comprehensive Database Of All Listed Companies بوده و معرف بانک اطلاعاتی همه جانبه شرکت ها است. هدف اصلی این سایت شفاف سازی از طریق انتشار اطلاعیه های منتشر شده از سوی شرکت ها است. این سایت زیرنظر سازمان بورس اوراق بهادارفعالیت میکند. در سایت TSETMC بخشی به عنوان شبکه کدال نام‌گذاری شده که اطلاعیه های منتشره در سایت کدال را بازنشر میکند. اطلاعیه هایی مثل صورت های مالی، گزارش فعالیت هیات مدیره، تصمیمات مجمع عمومی و…

با مطالعه مقاله کدال چشم بورس میتوانید این سایت را بهتر بشناسید. در این مقاله بخش های مختلف کدال را آموزش داده‌ایم و شما را برای پیدا کردن اطلاعیه ها راهنمایی میکنیم.

شبکه کدال سایت tsetmc

صندوق های سرمایه‌گذاری

صندوق سرمایه‌گذاری یک نهاد مالی است که با هدف جمع‌آوری سرمایه های خرد و سرمایه‌گذاری در قالب سبدی از اوراق بهادار فعالیت میکند. در بخش صندوق های سرمایه‌گذاری سایت TSETMC نام صندوق ها، اطلاعات صندوق ها از قبیل مدیر، ضامن نقدشوندگی، بازدهی (ماهانه، سه ماهه، شش ماهه، سالانه) را میبینیم. صندوق ها بر اساس انواع آن ها به درامد ثابت، سهامی، مختلط، بازارگردانی، جسورانه، طلا، زمین و ساختمان ، پروژه و اختصاصی بازارگردانی دسته‌بندی می‌شوند. (البته توجه داشته باشید که بهترین منبع برای مقایسه صندوق ها سایت فیپ ایران است)

صندوق های سرمایه‌گذاری سایت tsetmc

بورس کالا

در بخش بورس کالا زبانه های سلف استاندارد، صندوق های کالایی، گواهی سپرده کالایی، قراردادهای اختیار معامله و معاملات بازار فیزیکی همگی با حجم، ارزش، قیمت روز، قیمت پایانی و اعلانات نمایش داده شده است.

بورس کالا سایت tsetmc

بر نوار بالایی سایت TSETMC آیکون های مختلفی قرار گرفته که یکی از مهم ترین آن ها نمایش فهرست است. به کمک این بخش شما میتوانید اطلاعات جزیی‌تر درباره روند بازار به دست بیاورید. دسترسی به دیده بان بازار، امکان مقایسه شرکت ها با یکدیگر، امکان مقایسه شرکت های هم گروه، بررسی تغییرات در سهام سهامداران عمده، همگی از جمله امکانات این بخش هستند.

دیده بان tsetmc

آیکون Languages به استفاده کنندگان سایت این امکان را میدهد تا اطلاعات را به زبان های مختلف مطالعه کنند.

گفتیم که هر نماد در سایت TSETMC یک صفحه مختص به خود دارد. هر صفحه از زبانه های مختلف تشکیل شده که به شما این امکان را میدهد تا درباره نماد مورد نظر خود اطلاعات جامع به دست آورید. اطلاعات بنیادی در خصوص هر سهم مثل ترازنامه، سود و زیان، DPS ،EPS، سهامدارن و…

در بخش جست و جو شما میتوانید با وارد کردن نام نماد بورسی موردنظر خود وارد صفحه آن نماد بشوید و اطلاعات آن را بررسی کنید.

سایت تحلیل بورس tsetmc

از دیگر امکانات سایت TSETMC انتشار اخبار و تازه های بازار سرمایه و تولید محتوای آموزشی در این حوزه است.

یکی دیگر از آیکون های مهم نقشه بازار است. در این نقشه نمادها بر حسب صنعت به گروه های مختلف دسته‌بندی شده‌اند. نمادهایی که روند قیمت آن ها طی یک روز معاملاتی رشد کرده با رنگ سبز و نمادهایی که افت قیمت داشته‌اند با رنگ قرمز نشان داده شده‌اند. نقشه بازار شمای کلی از وضعیت یک روزه بازار را به کمک تصویر به شما نشان میدهد.

بازار بورس چیست؟ | آشنایی با بازار بورس اوراق بهادار ، بورس انرژی و بورس کالا

طبق آمار شرکت سپرده‌گذاری مرکزی، نیمه اول سال 1399، نزدیک به 8 میلیون کد بورسی جدید صادر شد و تعداد دارندگان کد بورسی را به 20 میلیون نفر رساند. این یک رکورد برای بازار بورس ایران بود!

کمی بعد در مرداد ماه شاهد ریزش شدید شاخص کل بورس بودیم. ریزشی که موجب حیرت و اندوه سهامداران شده بود. این مسئله که بازار روند اصلاحی داشته باشد، یک امر طبیعی است؛ اما ریزش 50-40 درصدی شاخص کل که هنوز هم ادامه دارد، دلایل متعددی دارد.
بعد از عرضه غیر اصولی سهام عدالت و خروج نقدینگی توسط حقوقی‌ها، یکی از اصلی‌ترین دلایل افت شاخص، دعوت از عموم مردم به سرمایه‌گذاری در بازار بورس بود. مردمی که به دلیل عدم آگاهی و دانش کافی هم خودشان متضرر شدند هم اثرات مخربی بر بازار گذاشتند.

موفقیت در سرمایه‌گذاری مستلزم شناخت و تسلط کافی بر بازار هدف است. شما یک بساز بفروش موفق نخواهید شد اگر به زیر و بم و تلاطم‌های بازار مسکن آشنا نباشید! اگر به قوانین و فراز و نشیب‌های تجارت تسلط کافی نداشته باشید هرگز یک تاجر موفق نخواهید شد! بازار بورس نیز از این قاعده مستثنا نیست. در این مطلب شما را با بازار بورس و انواع آن آشنا خواهیم کرد تا عدم دانش باعث یک تجربه نشود سرمایه‌گذاری شما در بورس به شکست ختم شود.

موفقیت در سرمایه‌گذاری مستلزم شناخت و تسلط کافی بر بازار هدف است. شما یک بساز بفروش موفق نخواهید شد اگر به زیر و بم و تلاطم‌های بازار مسکن آشنا نباشید! اگر به قوانین و فراز و نشیب‌های تجارت تسلط کافی نداشته باشید هرگز یک تاجر موفق نخواهید شد! بازار بورس نیز از این قاعده مستثنا نیست. در این مطلب شما را با بازار بورس و انواع آن آشنا خواهیم کرد تا عدم دانش منجر به یک تجربه‌ی تلخ نشود.

بورس چیست؟

برخی از ما سرمایه داریم اما یا اندک است و برای راه‌اندازی کسب و کار کافی نیست و یا توان تاسیس یک کسب و کار را نداریم. برخی نیز هستند که توان ایجاد کار را دارند اما سرمایه‌ی کافی ندارند. بازار بورس این دو گروه را به یکدیگر وصل می‌کند. یعنی صاحب سرمایه را به بنگاه اقتصادی نیازمند به سرمایه می‌رساند.

شرکت‌ها و بنگاه‌های اقتصادی سهام خود را وارد بورس می‌کنند. سرمایه‌گذاران با خرید سهام شرکت‌های بورسی به میزان سهامی که می‌خرند، سهامدار شرکت می‌شوند. در واقع مهم‌ترین هدف بورس ، تامین سرمایه برای بنگاه‌های اقتصادی و جذب سرمایه‌های راکد به مسیر درست است.

بورس ایران برای اولین بار در سال 1383 شروع به کار کرد. ابتدا تنها اوراق بهادار و سهام شرکت‌ها در آن معامله می‌شدند. به مرور زمان بورس کالا و بورس انرژی نیز در بازار سرمایه ایران راه‌اندازی شدند.

انواع بازار بورس ایران

همان گونه که اشاره کردیم بازار سرمایه یا بورس بر اساس شرایط و نوع دارایی مورد آشنایی با انواع بورس ها پذیرش انواع مختلفی دارد که در ادامه هر یک را به طور مفصل شرح خواهیم داد.

1- بازار بورس

بازار بورس خود به دو بازار اول و دوم تقسیم می‌شود. هر کدام از این دو بازار نیز دارای یک تابلو‌ی اصلی و یک تابلو‌ی فرعی می‌باشد. شرایط پذیرش شرکت‌ها در هر یک از این تابلو‌ها باه هم فرق می‌کند. در جدول زیر به بررسی این تفاوت‌ها پرداخته‌ایم.

شرایطتابلوی اصلی بازار اولتابلوی فرعی بازار اولبازار دوم
حداقل مبلغ سرمایه ثبت شده1000 میلیارد ریال500 میلیارد ریال200 میلیارد ریال
حداقل سهام شناور%20%15%10
حداقل تعداد سهامداران1000 نفر750 نفر250 نفر
حداقل حقوق صاحبان سهام302015
حداقل قیمت بازار سهام1000 ریال1000 ریال——

دامنه نوسان سهام شرکت‌ها در بازار بورس ابتدا مثبت و منفی 5% بود اما اخیراً تغییراتی داشته است.

بازار فرابورس ایران

بازار فرابورس ایران در سال 1387 فعالیت خود را زیر نظر سازمان بورس و اوراق بهادار، آغاز کرد. ساختار فرابورس مشابه بورس است. شرکت‌هایی که شرایط پذیرش در بازار بورس را ندارند، سهام خود را در بازار فرابورس عرضه می‌کنند. فرابورس دارای 5 بازار مجزا می‌باشد که عبارتند از:

  1. بازار اول فرابورس: متشکل از شرکت‌هایی است که طبق دستورالعمل سازمان بورس، شرایط لازم پذیرش، عرضه و نقل و انتقال اوراق بهادار در فرابورس را دارند.
  2. بازار دوم فرابورس: شرایط پذیرش شرکت‌ها در این بازار ساده‌تر از بازار اول می‌باشد.
  3. بازار سوم فرابورس: سهام شرکت‌های سهامی عام (به صورت عمده و بلوکی)، حق تقدمسهام شرکت‌ها، پذیره نویسی و سایر اوراق بهادار در این بازار مورد معامله قرار می‌گیرند.
  4. بازار پایه: سهام شرکت‌های سهامی عام که شرایط پذیرش در هیچ یک از بازارهای بورس و فرابورس را ندارند، در بازار پایه فرابورس عرضه می‌شوند.
  5. بازار ابزارهای نوین: کلیه ابزارهای مالی به جز سهام و حق تقدم آن، گواهی‌های سرمایه‌گذاری و صکوک در این بازار معامله می‌شوند.

تفاوت بورس و فرابورس چیست؟

شرایط پذیرش در فرابورس آسان‌تر از بورس می‌باشد. به طور معمول شرکت‌هایی که شفافیت و درآمد کمتری دارند و شرایط احراز در بورس را ندارند، سهام خود را در فرابورس عرضه می‌کنند. تفاوت‌های بورس و فرابورس در شرایط پذیرش، تعداد بازارها و دامنه نوسان قیمت سهام در آن‌ها می‌باشد. همان طور که اشاره شد، بورس 2 بازار دارد و فرابورس متشکل از 5 بازار است. در جدول زیر شرایط پذیرش شرکت‌ها در بورس و فرابورس را بررسی کرده‌ایم.

شرایط پذیرشبازار بورس_تابلوی اصلی بازار اولبازار بورس_تابلوی فرعی بازار اولبازار بورس دومبازاراول فرابورسبازار دوم فرابورس
حداقل سرمایه ثبت شده1000 میلیارد ریال500 میلیارد ریال200 میلیارد ریال10 میلیارد ریال1 میلیارد ریال
حداقل سهام شناور20%15%10%10%5%
حداقل تعداد سهامداران1000 نفر750 نفر250 نفر200 نفر
حداقل سابقه فعالیت شرکت در آن صنعت3 سال3 سال2 سالحداقل 2 سال از زمان بهره‌برداری با ارائه خدمات،گذشته باشد.حداقل 1 سال از تاسیس آن گذشته باشد.
زیان انباشتهنداشته باشد.نداشته باشد.نداشته باشد.نداشته باشد.برنامه عملیاتی مناسب جهت خروج از زیان داشته باشد.
حقوق صاحبان سهام30201515
سودآوری3 دوره منتهی به پذیرش سودآور باشد.2 دوره منتهی به پذیرش سودآور باشد.1 دوره منتهی به پذیرش سودآور باشد.1 دوره منتهی به پذیرش سودآور باشد.
مقایسه معیار پذیرش سهام شرکت‌ها در بورس و فرابورس

3- بازار بورس کالا

بورس کالا در سال 1385 با یکی شدن بورس کشاورزی و بورس فلزات تشکیل و سپس در مهر ماه سال 1386 تحت نظارت سازمان بورس و اوراق بهادار تهران فعالیت خود را آغاز کرد. بورس کالا یک بازار منسجم است که در آن کالاهای معینی مورد معامله قرار می‌گیرند. اهداف اساسی بازار بورس کالا عبارتند از:

  • سهولت در داد و ستد نقدی و آتی کالا
  • حذف واسطه‌ها و دلال‌ها در معاملات کالا
  • کاهش نوسانات قیمت در بازار
  • بهبود و شفافیت در بازار کالاهایی مثل محصولات کشاورزی، پتروشیمی و انرژی

بورس کالا به 4 بازار مجزا تقسیم می‌شود که به شرح زیر هستند:

1- بازار فیزیکی

ماهیت این بازار تا حدودی شبیه به بازار سنتی است. عرضه‌کنندگان (تولیدکنندگان مواد خام مثل محصولات پتروشیمی) محصولات خود را در در بازار فیزیکی عرضه می‌کنند. مصرف کنندگان این مواد اولیه نیز با ساز و کار مشخص بازار، این تولیدات را خریداری می‌کنند. تفاوت بازار فیزیکی بورس کالا با بازار سنتی در نحوه خرید و فروش و شفافیت قیمت‌ها است. 4 گروه محصول در بازار فیزیکی معامله می‌شوند که عبارتند از:

  1. محصولات صنعتی و معدنی: فولاد،مس، سنگ آهن،روی، کنسانتره فلزات گرانبها،کنسانتره مولیبدن، آهن اسفنجی و…
  2. محصولات کشاورزی: جو، ذرت، گندم، شکر، روغن خام، کنجاله سویا و آفتابگردان و… ، زعفران، پسته، تخم مرغ،جوجه و…
  3. محصولات پتروشیمی: شیمیایی‌ها مثل: اوره، بنزین،ذاسید استیک و… پلیمری‌ها مثل: پلی‌پروپیلن، پلی‌اتیلن سنگین، پلی‌استراین و…
  4. فراورده‌های نفتی: روغن، قیر، وکیوم باتوم، گوگرد، لوب کات، عایق رطوبتی، سلاپس‌واکسن و…

2- بازار مشتقه

با توجه به نیاز بازارهای بورس کالا و ماهیت برخی کالاها بازار جدیدی به نام بازار مشتقه در بورس کالا تعریف شد. این بازار شامل قراردادهای آتی و قرارداد اختیار معامله می‌باشد. در واقع قراردادی مبتنی بر یک دارایی پایه، در این بازار مورد معامله قرار می‌گیرد. قراردادهای موجود در بازار مشتقه شامل قرارداد آتی و قرارداد اختیار معامله می‌باشد. در ادامه هر یک را توضیح می‌دهیم:

قرارداد آتی:

طبق این قرارداد دو طرف با یکدیگر معامله می‌کنند اما پرداخت مبلغ معامله و تحویل کالا به زمانی در آینده موکول می‌شود. بنابراین قرارداد آتی، قراردادی است که در آن فروشنده متعهد می‌شود در سررسید قرارداد مقدار مشخص از دارایی قید شده در قرارداد را تحویل دهد و خریدار نیز متعهد به پرداخت مبلغ کالا می‌باشد. در این نوع قرارداد برای جلوگیری از عدم عمل به تعهد هر یک طرفین، مبلغی به عنوان وجه تضمین نزد اتاق پایا سپرده می‌شود.

قرارداد اختیار معامله:

اختیار معامله شامل دو نوع اختیار است. اختیار خرید که طی آن خریدار متعهد می‌شود در تاریخ اعمال قرارداد، مقدار مشخصی از دارایی را با قیمت اعمال، خریداری نماید. حال اگر در زمان سررسید قرارداد، قیمت نقدی کالا از قیمت قرارداد اختیار خرید بیشتر باشد، خریدار سود می‌کند و اگر کمتر باشد می‌تواند از اختیار خرید خود استفاده نکند. البته مبلغی که بابت خرید اختیار خرید پرداخته از بین خواهد رفت!

دومین نوع اختیار معامله در بورس کالا، اختیار فروش است. در این قرارداد، فرد اجازه دارد در تاریخ معین، مقداری مشخص از دارایی خود را با قیمت تعیین شده به فروش برساند. اگر در تاریخ اعمال قیمت نقدی کالا کمتر از قیمت اعمال قراردا باشد، اختیار فروش را اعمال و سود می‌کند؛ اگر قیمت نقدی بیشتر باشد هم که اختیار فروش را اعمال نمی‌کند.

3- بازار مالی

بازار مالی بورس کالا با هدف جذب سرمایه‌گذاران بیشتر، برای سرمایه‌گذاری در بورس کالا ایجاد شده است. این بازار شامل سه نوع ابزار است که عبارتند از:

  1. قرارداد سلف موازی: با این قرارداد فروشنده می‌تواند بهای کالا را دریافت می‌کند اما کالا را در آینده تحویل می‌دهد. این قرارداد بازار ثانویه داشته و صاحب اوراق می‌تواند پیش از سررسید، قرارداد خود را در بورس به فروش برساند.
  2. گواهی سپرده کالایی: این گواهی بیانگر مالکیت دارنده‌ی آن، بر مقدار مشخصی کالا است که به انبار پذیرش سپرده شده و قبض انبار، پشتوانه آن خواهد بود.
  3. صندوق سرمایه‌گذاری کالایی: به جذب سرمایه برای سرمایه‌گذاری در اوراق مبتنی بر کالا می‌پردازد.

4- بازار بورس انرژی

بازار بورس انرژی در سال 1386 با هدف ایجاد شفافیت در بازار کالاهای استراتژیک مانند نفت و گاز، ایجاد شد. کلیه حامل‌های انرژی در صورتی که سابقه شفاف و قابل اتکایی داشته باشند قابل پذیرش در بازار بورس انرژی خواهند بود. بورس انرژی شامل 3 بازار زیر است:

  1. فیزیکی: کالاهای پذیرفته شده در بورس معامله می‌شوند. شامل 3 تابلوی برق، نفت/گاز و سایر حامل‌های انرژی می‌باشد. در این بازار معاملات به صورت نقدی، نسیه، سلف و کشف پریمیوم انجام می‌شوند.
  2. مشتقه: اوراق بهادار مبتنی بر کالاهای پذیرفته شده در بورس معامله می‌شوند. شامل 3 تابلوی قرارداد سلف موازی استاندارد، قرارداد آتی و قرارداد اختیار معامله است.
  3. فرعی: در بازار فرعی، کالاهای تک محموله‌ای و گونه‌ها فرعی مورد معامله قرار می‌گیرند.

هر یک از تابلوها دو رینگ معاملاتی دارند که یکی داخلی و مربوط به خود کشور است و دیگری بین‌المللی می‌باشد. معاملات در بازار فیزیکی بورس انرژی به 3 شیوه حراج حضوری، الکترونیکی و عرضه یکجا انجام می‌شوند؛ اما در بازار مشتقه معاملات تمام الکترونیک هستند.

یک نکته

علاقه‌مندان جهت فعالیت در هریک از این بازارها، در گام نخست، نیاز به دریافت کد بورسی و افتتاح حساب در یک شرکت کارگزاری دارند. دریافت کد بورسی پس از ثبت نام در سامانه سجام و احراز هویت برای کاربران ارسال می‌گردد. در خصوص ایجاد حساب کاربری نیز با توجه به شرایط کرونایی موجود، متقاضیان می‌توانند در بسیاری از کارگزاری‌ها به صورت آنلاین نسبت به افتتاح حساب اقدام نمایند. کارگزاری مدبر آسیا نیز چنین امکانی را فراهم ساخته است تا افراد به آسانی و تنها با چند کلیک، ثبت نام خود را انجام دهند.

برای این کار کافیست پس از ورود به وب سایت این کارگزاری، بر روی گزینه درگاه ثبت نام کارگزاری مدبر آسیا کلیک نموده و حساب خود را ایجاد نمایند. پس از انجام ثبت نام، پیامکی حاوی نام کاربری و رمز عبور برای فرد ارسال می‌گردد و شخص می‌تواند از آن پس، معاملات خود را از طریق سامانه معاملاتی اکسیر مدبر آسیا و یا نرم افزار رایان همراه به انجام رساند.

جمع‌بندی

با انواع بازار بورس ایران و تقسیم‌بندی‌ها و تابلوهای معاملاتی هر کدام آشنا شدیم. برخی افراد تصور می‌کنند بورس فقط در اوراق بهادار و سهام شرکت‌ها خلاصه می‌شود؛ اما در این مطلب دیدم که به غیر از سهام شرکت‌ها، برخی کالاها و حامل‌های انرژی نیز در بورس وجود دارند. همچنین با مفهموم قرارداد آتی و اختیار معامله آشنا شدیم که فرصت‌های خوبی برای سرمایه‌گذاری و کاهش ریسک هستند. خصوصاً قرارداد اختیار فروش تبعی که گاهی به شدت در کاهش ریسک موثر واقع می‌شود.

شرایط پذیرش، دریافت کد بورسی، سازوکارها معامله و حتی گاهی جلسات و ساعات معاملاتی در هر یک از بازارهای بورس متفاوت است. در مطالب بعدی شما را با جزئیات هر یک آشنا خواهیم کرد. هر سوالی ذهنتان را مشغول کرد، در قسمت دیدگاه بپرسید تا در اسرع وقت پاسخ داده شود.

آشنایی با انواع روش های افزایش سرمایه

افزایش سرمایه

سرمایه رقمی است که در اداره ثبت شرکت‏‌ها به ثبت رسیده. شرکت‌ها با طی کردن یکسری مراحل قانونی می‌توانند رقم سرمایه ثبت شده خود نزد اداره ثبت شرکت‌ها را افزایش دهند که به این فرآیند افزایش سرمایه گفته می‌شود. قطعا شنیده اید که فلان سهم به خاطر برگزاری مجمع بسته شده و افزایش خواهد داشت. شما در این مقاله با انواع افزایش و راه های افزایش سرمایه آشنا خواهید شد پس تا انتهای مقاله با ما همراه باشید. همچنین اگر به فکر به روز کردن دانش بورس خود هستید می توانید توسط دو راه حل این کار را انجام بدهید:

برای افزایش اطلاعات و آگاهی خود در زمینه بورس می توانید در کلاس بورس شرکت کنید و یا با خرید پکیج بورس به راحتی تنها در مدت زمان بسیار کمی علم بورسی خود را افزایش بدهید.

افزایش سرمایه می‌تواند از روش‌های مختلفی مانند موارد ذیل رخ دهد:

  1. آورده نقدی
  2. طرح‌های توسعه شرکت‌
  3. سودهای انباشته شرکت
  4. تجدید ارزیابی در دارایی‌های شرکت

شرایط افزایش سرمایه:

افزایش به تصمیم مجمع عمومی فوق العاده صورت می گیرد. مادامی که سرمایه قبلی شرکت تایید نشده است، افزایش تحت هیچ عنوان مجاز نخواهد بود. مجمع عمومی فوق العاده می تواند به هیات مدیره اجازه دهد که ظرف مدت معینی که نباید از پنج سال تجاوز کند، سرمایه شرکت را تا میزان مبلغ معینی، به یکی از طرق مذکور در فوق افزایش دهد. لازم است ذکر شود که به تصریح قانون، اساسنامه شرکت نمی تواند دربرگیرنده اختیار افزایش برای هیات مدیره باشد. هیات مدیره در هر حال، خواه در اجرای تصمیم مجمع عمومی فوق العاده و خواه با استفاده از اجازه ای که مجمع مذکور به وی داده است،در هر نوبت پس از عملی ساختن افزایش سرمایه مکلف است حداکثر ظرف یک ماه مراتب را ضمن اصلاح اساسنامه و قید سرمایه جدید به جای سرمایه ثبت شده،به مرجع ثبت شرکت ها اعلام کند تا پس از ثبت،جهت اطلاع عموم آگهی شود. در ادامه مراحل افزایش را مرحله به مرحله شرح می دهیم.

مراحل افزایش سرمایه شرکت‌:

  1. ارائه پیشنهاد جهت افزایش سرمایه از سوی هیئت مدیره.
  2. بررسی موارد ذکر شده در طرح افزایش توسط حسابرس و تایید آن در صورت عدم وجود مشکلی.
  3. ارسال مدارک و مستندات افزایش به اداره ثبت شرکت‌ها و سازمان بورس.
  4. این مرحله تاییدیه سازمان بورس است که براساس بررسی های صورت گرفته در مورد قبل انجام می شود.
  5. در صورت تایید سازمان بورس، اطلاعیه صدور مجوز افزایش روی سایت کدال منتشر می‌شود.
  6. اعلام تاریخ برای مجمع فوق‌العاده جهت تصمیم گیری میزان افزایش.
  7. درج آگهی دعوت به مجمع در سایت کدال.
  8. در نهایت تصمیمات مجمع عمومی فوق‌العاده بر روی سایت کدال درج می‏‌شود که در آن مبلغ افزایش و درصد آن به طور قطعی اعلام می‌‏شود.

دلایل افزایش سرمایه:

شرکت ها معمولا به خاطر گرفتن پروژه های جدید و سنگین تر نسبت به قبل، تأمین نقدینگی و منابع برای گسترش فعالیت های خود، اصلاح ساختار مالی شرکت و افزایش قدرت رقابتی اقدام به اینکار می کنند.

انواع افزایش سرمایه:

محل سود انباشته یا اندوخته: شرکت ها در طول سال مالی خود مقداری از سود بدست آمده را در حسابی تحت عنوان سود انباشته در صورت های مالی شرکت نگهداری می کنند. شرکت زمانی که سود انباشته مناسبی داشته باشد با پیشنهاد هیئت مدیره افزایش سرمایه خود را عملی می کند.از آن جایی که جریان نقدینگی جدیدی وارد شرکت نمی شود، در ازای سهامی که به شرکت اضافه می شود در بین سهامداران تقسیم می شود ولی پولی گرفته نمی شود، به همین دلیل به آن سهام جایزه نیز گفته می شود. در این افزایش ، میزان سرمایه سهامداران و درصد سهامداری آن ها تغییری نمی کند. یعنی به همان اندازه که سهام به سبد آن ها اضافه می شود، از قیمت هر سهم کم می شود تا مبلغ سرمایه گذاری آن ها قبل و بعد از افزایش سرمایه یکسان بماند، ولی نکته مثبت در این نوع افزایش آن است که این نوع، می تواند تقاضا را برای خرید در سهام افزایش داده و بنابراین باعث رشد سهم و شرکت شود. در این روش از روش های افزایش سرمایه درصد مالکیت شما در شرکت تغییری پیدا نمی کند. یعنی به همان نسبت که سرمایه شرکت زیاد می شود تعداد سهام شما نیز افزایش پیدا می کند. از نظر تئوریک میزان دارایی شما نیز تغییری نمی کند، یعنی به همان نسبت که تعداد سهام شما زیاد می شود قیمت سهام کاهش پیدا می کند. جهت محاسبه افزایش از محل سود انباشته یا اندوخته باید از فرمول استفاده کنید:

قیمت جدید هر سهم = قیمت پایانی هر سهم پیش از افزایش سرمایه / ۱+ A

A= درصد افزایش سرمایه / ۱۰۰

تجدید ارزیابی دارایی‏‌های شرکت: تجدید ارزیابی یک روش مجاز است و جنبه اجباری ندارد. یک شرکت و یا یک بنگاه اقتصادی می‌تواند از روش بهای تمام شده(صنعتی) یا روش تجدید ارزیابی برای دارایی‌های ثابت مشهود، دارایی‌های نامشهود و سرمایه‌گذاری‌ها استفاده کند. پس از معاف کردن مازاد تجدید ارزیابی در قوانین مختلف در سال‌های گذشته، شرکت‌ها به سمت تجدید ارزیابی رفتند و مازاد تجدید ارزیابی را طبق قانون به حساب افزایش منظور کردند. دارایی‌هایی که مورد تجدید ارزیابی قرار می‌گیرند دو دسته اند:

  1. استهلاک‌ناپذیر: دارایی‌هایی مانند زمین که در طول زمان مستهلک نمی‌شوند درصورتی که مورد تجدید ارزیابی قرار بگیرند تاثیری بر هزینه استهلاک و جریان‌های نقد آتی شرکت ندارند و صرفا اعداد دارایی و سرمایه را در ترازنامه به روز می‌کنند.
  2. استهلاک‌پذیر: اگر افرایش از محل تجدید ارزیابی دارایی‌های استهلاک پذیر باشد، سود مازاد تجدید ارزیابی دارایی‌ها که به حساب افزایش سرمایه لحاظ می‌شود، در سال ایجاد، مشمول مالیات نیست؛ اما تجدید ارزیابی دارایی‌های استهلاک پذیر موجب بالا رفتن هزینه استهلاک برای سال‌های آتی می‌شود و سود خالص را از طریق افزایش دادن هزینه سربار در بهای تمام شده، کاهش می‌دهد. همچنین هزینه استهلاک دارایی‌های به روز شده در سال‌های بعد هزینه غیر قابل قبول مالیاتی است و صرفه جویی آشنایی با انواع بورس ها مالیاتی ایجاد نمی‌کند. مگر در موارد خاص که با اعلام سازمان بورس معافیت مالیاتی ایجاد شود.

محل صرف سهام: در روش صرف سهام، شرکت سهام خود را از طریق پذیره نویسی و به قیمتی بیش از قیمت اسمی میفروشد و تفاوت حاصل از قیمت فروش و قیمت اسمی سهام را، به حساب اندوخته منتقل کرده یا در ازای آن سهام جدیدی را، به سهامداران قبلی می دهد. در افزایش به روش صرف سهام بجای اینکه سهام عادی با ارزش اسمی انتشار دهند، پذیره نویسی سهام جدید ناشی از افرایش به قیمت بازار انجام خواهد گرفت. بطور کلی استفاده از صرف سهام در افزایش باعث می شود که قیمت هر سهم بعد از باز شدن نماد کمتر از روش ارزش اسمی منفی شود . اما بطور کلی هیچ تاثیری برای هر سهامدار ندارد که شرکت از کدام روش استفاده کند چون بسته به روش مورد استفاده قیمت هر سهم نیز در بازار سهام تعدیل می شود .

شرکت در ارتباط با صرف سهام:

  • انتقال اضافه ارزش به اندوخته شرکت
  • دادن سهام جدید به سهامداران قبلی

شرکت در ارتباط با فروش:

  • فروش با حفظ حق تقدم
  • فروش با سلب حق تقدم

آورده نقدی: زمانی که سود انباشته شرکت مناسب نیست و یا تمایل دارند منابع مالی جدیدی را به شرکت وارد کنند از محل آورده نقدی سهامداران اقدام به افزایش می کند. چون افرایش سرماایه از روش افزایش از محل آورده نقدی، نیاز به تأمین منابع جدیدی از طرف سهامداران فعلی شرکت دارد ، شرکت در ابتدا حق استفاده و حضور در آن را به سهامداران شرکت خواهد داد. یعنی اوراقی به اسم حق تقدم سهام در اختیار سهامداران فعلی قرار خواهد گرفت و سهامدار در مدت زمان مجاز برای معاملات این اوراق که حدودا ۲ ماه می باشد و به آن مهلت پذیره نویسی میگویند.



اشتراک گذاری

دیدگاه شما

اولین دیدگاه را شما ارسال نمایید.